Design systems bouwen die echt werken
Hoe je een design system opbouwt dat je team sneller maakt in plaats van het af te remmen met regels
Waarom de meeste design systems falen
Je team groeit. Opeens hebben designers verschillende buttons, je developers implementeren kleuren anders dan bedoeld, en je brand voelt inconsistent. Je denkt: “We hebben een design system nodig.” Dan bouw je er een. Maanden van documentatie. Honderd componenten. Perfecte guidelines.
En dan gebeurt het: niemand gebruikt het. Of erger — iedereen ignoreert het waar het nodig is.
Het probleem is niet het system zelf. Het probleem is dat de meeste teams een design system bouwen voor perfectie in plaats van voor snelheid. Ze focussen op completeness — alles documenteren, alles vastleggen — en vergeten waarom het team het system eigenlijk nodig heeft.
Begin klein. Echt klein.
De best werkende design systems die ik heb gezien? Ze beginnen niet met 40 componenten. Ze beginnen met vier dingen:
Typografie
Twee fonts maximum. Een voor headings, een voor body. Dat’s het. Je hebt niet zes font sizes nodig — je hebt vier: groot (h1), medium (h2), klein (body), tiny (captions).
Kleuren
Primair, secundair, succes, warning, error. Wat je nodig hebt. Niet een palette met 50 variaties. Developers hoeven maar vijf kleurwaarden in hun codebase op te slaan.
Spacing
8px baseline. Dat is het. Alles is een veelvoud van 8. Padding, margins, gaps — alles. Dit bespaart designers uren aan “wacht, is dit 12 of 16 pixels?”
Drie core componenten
Button, input field, card. Dat’s het. Alles andere bouw je voort op deze drie. Start niet met alerts, modals, en data tables.
Versionering is niet optioneel
Dit is waar teams struikelen. Je update een button in je system. Plots breekt het in drie applicaties die nog de oude versie gebruiken.
Je design system moet versiebeheer hebben. Niet “1.0” en “2.0”. Dat is te grof. Je hebt semantic versioning nodig: MAJOR.MINOR.PATCH. Een button style verandering? MINOR. Een knop die helemaal verdwijnt? MAJOR. Een bug fix? PATCH.
We werken met een changelog die elk product kan lezen. Iedere twee weken een release. Niet ad hoc updates, maar geplande versies. Teams kunnen upgraden wanneer het hun past, niet wanneer wij het pushen.
Implementatie: Design tokens over hardcoded waarden
Veel teams stoppen met het design system als een Figma bestand en hopen dat developers het goed doen. Dat werkt niet.
Je design system moet exporteerbaar zijn. Design tokens — JSON bestanden die je primaire kleur, spacing waarden, en font sizes bevatten. Developers importeren dit in hun codebase. Wanneer je het system update, draaien ze één commando en alles is bijgewerkt.
Tools zoals Style Dictionary of Tokens Studio maken dit mogelijk. Je designer update een kleur in Figma, het system genereert CSS variabelen, en developers pullen dit automatisch in hun build process. Geen handmatig copy-pasten. Geen vergeten updates.
“Een design system dat alleen in Figma leeft is geen system. Het’s documentatie die iedereen negeert.”
Adoptie: Je team moet het willen
Het meest onderschatte aspect van een design system is adoptie. Je kan het perfecte system bouwen en niemand gaat het gebruiken omdat het voelt als extra werk.
We hebben geleerd dit anders aan te pakken. In plaats van “hier is het system, zorg dat je het gebruikt” — we maken het aantrekkelijk. We tonen teams dat ze sneller worden. We bouwden een component library in Storybook waar developers live voorbeelden kunnen zien. We schrijven not-so-obvious tips: “Weet je niet welke button size je moet gebruiken? Klik hier.”
En we hebben één persoon aangesteld die “design system champion” is. Niet full-time — 20% van hun week. Ze reviewt pull requests, antwoordt op vragen, en geeft feedback als iemand het system niet goed gebruikt. Dit preventeert dat het system langzaam rot gaat.
Wat je nu kan doen
Je hebt geen perfect system nodig. Je hebt een system nodig dat werkt.
Start vandaag nog. Pak één component. Een button. Schrijf op hoe het eruitziet in Figma, hoe het gebouwd is in code, en wanneer je het gebruikt. Dat’s je start. Volgende week een input field. Week daarna een card. Over twee maanden heb je meer dan genoeg om je team sneller te maken.
En het belangrijkste: zorg dat je team ervan profiteert. Niet dat het system het team afremt met rules. Een goed design system geeft vrijheid. Het zegt “je kan alles bouwen dat je nodig hebt” in plaats van “je moet dit volgen.”
Over deze gids
Dit artikel deelt inzichten en best practices voor het bouwen van design systems. Elk team, project, en bedrijf is anders — wat voor ons werkt kan anders zijn voor jou. Dit is informatie om mee te experimenteren, niet een recept om blind te volgen. Je mileage may vary, en dat’s prima.
